De Europese AI-verordening (AI Act) regelt niet alleen technologie in de klassieke zin. Zodra een AI-systeem invloed heeft op de arbeidsrelatie — bijvoorbeeld door taken toe te wijzen, werk te verdelen, prestaties te beoordelen of een rol te spelen bij aanname of ontslag — valt dat systeem onder specifieke aandacht van de verordening. De precieze indeling en verplichtingen hangen af van het risiconiveau dat aan de toepassing wordt toegekend. Voor de actuele, juridisch bindende tekst en de bijlagen met risicocategorieën verwijzen wij naar de officiële publicatie van de verordening in het Publicatieblad van de Europese Unie en naar de uitvoeringsrichtlijnen die de Europese Commissie daarbij publiceert.
Deze pagina beschrijft het mechanisme: wanneer AI-gebruik in een personeelscontext relevant wordt, welke rol de werkgever daarin krijgt, en waar u moet zijn voor de precieze verplichtingen. Het is geen advies over uw specifieke situatie en geen onderbouwing voor een personeelsbesluit.
De verordening kijkt naar de functie van een AI-systeem, niet naar de naam van de software. Een planningstool, een roosterapplicatie of een systeem dat werk verdeelt, kan onder de regels vallen zodra het effect heeft op de positie van werknemers. Voorbeelden van functies die genoemd worden in de context van werk zijn systemen die:
Of een concreet systeem in de praktijk als hoog risico wordt aangemerkt, hangt af van de precieze inrichting en het gebruik. Een uitgebreidere uitleg van deze indeling en de bijbehorende verplichtingen staat op de pagina over hoog-risico-AI op de werkvloer.
De verordening onderscheidt verschillende rollen: de aanbieder die het AI-systeem ontwikkelt of op de markt brengt, en de gebruiksverantwoordelijke (de partij die het systeem in de praktijk inzet). Een werkgever die een planning- of beoordelingssysteem aanschaft en inzet, treedt meestal op als gebruiksverantwoordelijke. Die rol brengt eigen verplichtingen met zich mee, zoals het informeren van betrokkenen, het zorgen voor voldoende menselijk toezicht en het bijhouden van bepaalde gegevens over het gebruik. De precieze omvang van deze verplichtingen verschilt per risicocategorie en staat uitgewerkt in de verordening zelf en in de richtsnoeren die daarbij worden gepubliceerd.
Daarnaast bestaat er een aparte, los van de AI-verordening staande verplichting rond het kennisniveau van personeel dat met AI-systemen werkt of daarover beslist. Wat die verplichting inhoudt en voor wie ze geldt, leest u op de pagina over AI-geletterdheid als verplichting.
Deze pagina gaat over de vraag of en hoe de AI-verordening van toepassing is op een systeem dat werk stuurt of beoordeelt. Het is geen uitleg over arbeidsrechtelijke procedures. Ontslag, reorganisatie, wijziging van functie-inhoud of medezeggenschap bij invoering van nieuwe systemen kennen eigen wettelijke vereisten, onder meer uit het arbeidsrecht en de Wet op de ondernemingsraden. Die vereisten staan los van de AI-verordening en worden hier niet behandeld. Voor een besluit over personeel is eigen juridisch advies nodig; deze pagina levert daarvoor geen onderbouwing.
De AI-verordening regelt de voorwaarden waaronder een AI-systeem mag worden ingezet. Zij zegt niets over welk deel van het werk in een functie zich daadwerkelijk laat automatiseren. Dat is een feitelijke vraag over taken: welke onderdelen van een functie bestaan uit herhaalbare, goed afgebakende stappen, en welke onderdelen vragen om beoordeling, context of verantwoordelijkheid die bij een mens blijft. Die vraag speelt anders in verschillende sectoren — de afweging bij wat kan AI overnemen in de bouw verschilt van die bij wat kan AI overnemen in de zorg, en ook binnen wat kan AI overnemen in de installatiebranche lopen taken sterk uiteen in de mate waarin ze zich lenen voor automatisering.
Wij brengen die feitelijke vraag in beeld met drie categorieën: taken die AI kan overnemen, taken waarbij AI een voorstel doet en een mens goedkeurt of afkeurt met reden, en taken die mensenwerk blijven. Die indeling zegt iets over de taak, niet over de juridische status van het systeem dat wordt gebruikt en niet over wat een werkgever met de uitkomst doet.
Als u wilt weten of en hoe de AI-verordening van toepassing is op een systeem dat u gebruikt of overweegt, is de meest directe stap de verordening en de bijbehorende richtsnoeren raadplegen, of dat laten beoordelen door een adviseur met kennis van de AI-verordening en het arbeidsrecht. Deze kennisbank geeft daarvoor geen vervanging.
Wilt u wel een eerste, feitelijk beeld van welk deel van de taken in uw functieprofiel zich vandaag laat automatiseren, dan kunt u de gratis quickscan van ftetoai invullen: twaalf vragen, zonder account, met als uitkomst een indicatie van het aandeel uren dat vandaag door AI is over te nemen. Dit is een indicatie op basis van taken, geen juridische toets en geen personeelsadvies. De volledige werkscan, met een meer gedetailleerde analyse per functie, is nog in aanbouw.
Vraag maar. Ik ken de kennisbank van deze site; wat ik niet weet, zeg ik erbij.
Antwoorden komen uit de kennisbank van deze site. Geen advies op maat, en geen scan van uw bedrijf.